Tihi rat u EU: Svi bi u Junkerovu fotelju!

177

Fotelja predsjednika Evropske komisije magnet je za mnoge, koji bi da “evropsku kuću” preurede na svoj način. Željno išekujući da Žan-Klodu Junkeru vide leđa, na šefovsko mjesto bi populisti, desničari, ali i liberali. Mnogo je ideja na stolu i još više pretendenata.

Junker sklon vickastim ispadima, ali i kapljici, pri kraju svog petogodišnjeg mandata sve više postaje simbol jedne rasklimatane zajednice i uzdrmane evropske ideje. Uprkos tome, mnogi bi da poslije evropskih izbora zasjednu na mjesto predsednika Evropske komisije s ciljem da demontiraju zajedničku evropsku kuću sa 27 stanara i pretvore je u labavi savez evropskih nacija.

Da li će EU, da bi opstala kao projekat, ići u “više brzina”, ili biti podeljena na koncentrične krugove, tvrdog jezgra i periferije? Da li će sistem odlučivanja biti izmijenjen ili će možda EU dobiti evropski savjet bezbjednosti, pandan SB UN, za šta se zalaže Angela Merkel? Mnogo je ideja na stolu, ali još ništa nije iskristalisano u kom pravcu bi mogla da započne reforma Evropske unije.

Kuda će EU krenuti biće jasnije tek poslije majskih izbora za Evropski parlament. Biće to prava ideološko-politička borba za duše, ali i glasove evropskih građana.

Populisti poput Viktora Orbana i Matea Salvinija evropske izbore hoće da pretvore u referendum o migrantima kako bi zaustavili nekontrolisano useljavanje državljana, prije svega islamskih zemalja. Na ruku im ide i dogovor Donalda Trampa sa talibanima. Povlačenje SAD iz Avganistana lako bi moglo da pokrene novi egzodus stanovništva prema evropskim granicama.

Izbori bez Britanaca

Ovo će biti prvi evropski izbori na kojima Velika Britanija neće učestvovati, iako se još uvijek ne zna na koji način će Ujedinjeno Kraljevstvo izaći iz EU 29. marta. I “meki”, a najviše “tvrdi”, neuređeni Bregzit, ostaviće ozbiljne ekonomske posljedice ne samo po ekonomiju Britanije već i Evropske unije. Sve to će se odraziti i na zajedničku evropsku kasu. Velika Britanija je treća po visini uplata u evropski budžet. Manjak od 10 milijardi evra već izaziva nervozu kod preostalih 27 članica Unije, jer će novac koji je uplaćivala Britanija morati sami da nadoknade.

Da bi spriječili dalje teturanje “Junkerove EU”, usljed brakorazvodne parnice sa Londonom, Berlin i Pariz su poslije 56 godina obnovili političke zavjete na vjernost. Jačanje francusko-njemačke osovine, u vremenima kada baš ne štima najbolje u transatlantskim odnosima Brisela i Vašingtona, šalje poruku ostalim članicama da zbiju redove oko oslabljene Angele Merkel i poljuljanog Emanuela Makrona kao garante očuvanja EU. Ali nisu svi oduševljeni novim sporazumom iz Ahena i cementiranjem partnerstva Pariza i Berlina, koje su Šarl de Gol i Konrad Adenauer trasirali 1963. godine.

Iako je parlament EU jedino tijelo koje se bira na direktnim izborima, odlučivanje u njemu je više nego ikada uslovljeno dogovorom na najvišim nivoima vlasti.

Italijanski premijer Đuzepe Konte smatra da Njemačka i Francuska zapravo ismijevaju Italiju i Evropsku uniju Ahenskim sporazumom. Kako Konte kaže za Korijere dela sera, cilj ovog dogovora je da Njemačka dobije stalno mjesto u Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija. U ovoj ocjeni možda ima istine, ali i zavisti, jer nema sumnje, ako propadne njemačko-francuski projekat, propašće i Evropska unija. A Italija preko svoje nove političke zvijezde u usponu, lidera desničarske Lige, Matea Salvinija, pokušava da ponudi alternativu evropskim narodima. Ali ta nova “politička osovina”, koja bi bila alternativa njemačko-francuskom savezu, još uvijek je bez realnih osnova. Ideja da se povežu Rim i Varšava preko Budimpešte nailazi na podozrenje Jaroslava Kačinjskog. Iako je u “političkom ratu” sa briselskim institucijama, lider vladajuće stranke Pravda i pravo, koji se boji da iza okupljanja desničara, populista i ostalih antisistemskih stranaka širom EU stoji Kremlj. A Salvini ne krije simpatije prema Putinu i želju da EU što prije ukine sankcije Rusiji, što Kačinjskom bode oči.

Na staklenim nogama

Iako izbori još nisu raspisani, Merkelova na mjestu budućeg predsjednika “evropske vlade” već vidi Manfreda Vebera iz CDU, koji sada u Evropskom parlamentu vodi Evropsku narodnu partiju (ENP). Viktor Orban se, sa druge strane, nada da će evropski izbori označiti i odlazak u političku penziju “šezdesetosmaša”, jer je po njegovoj ocjeni evropski projekat liberalne demokratije srušen pod naletom migranata. Na drugoj strani je francuski predsjednik. Iako su protesti “žutih prsluka” uzdrmali samouvjerenog Emanuela Makrona, on poziva sve progresiste (naprednjake i demokrate) da se suprotstave nacionalistima i pobijede na izborima kako bi se sačuvala EU.

Ali Evropska unija, koja se u posljednje vrijeme bavi sama sobom, ima i nezavršene poslove na jugoistoku kontinenta. EU već dvadeset godina pokušava da integriše zapadni Balkan, ali je rezultat, kako ocjenjuje njemački politikolog Vinfrid Fajt, frustrirajući. Srbija i Crna Gora su jedine zemlje koje su otvorile pregovore sa EU, ali im niko ne garantuje da će do 2025. postati članice. Da li i zato što je Balkan i mjesto gdje se ukrštaju suprotstavljeni interesi EU, Rusije i SAD? To se najbolje vidi i na primjeru Prespanskog sporazuma. Teško da bi i Skoplje i Atina poslije 27 godina, samo uz pomoć EU, postigli dogovor oko novog imena za BJRM. Vrata Sjevernoj Makedoniji prije svega za ulazak u NATO, a time i otvaranja pregovora sa EU otvorio je Vašington.

Zato, iako šaljiva, opaska srpskog šefa diplomatije Ivice Dačića o sudbini EU koja ne može da natjera tzv. kosovsku vlast da povuče drakonske takse na srpsku robu i odblokira pregovore Beograda i Prištine krije i zrno istine.

– Ja sam izrazio bojazan da će EU, ako sad ne propadne, propasti kad svi jugoslovenski narodi u nju uđu – rekao je Dačić.

Besplatnu aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.

NEMA KOMENTARA