“Obični junaci” Srpske 2018. godine

430

Daleko od popularnih tema, neki stanovnici Srpske pronašli su originalne načine da (pre)žive, zadovolje duhovnu glad ili pomognu drugima da opstanu.

Te ličnosti i događaji neće biti na godišnjim kalendarima, ali su visoko kotirani na listama svakodnevnog života.

Desana Perić
Desanina hrana za gladne duše

Vlasenička Narodna kuhinja Opštinske organizacije Crvenog krsta već 15 godina, uz pomoć dobrotvora, brine o najsiromašnijima. Svakodnevno, vrijedna domaćica Desana Perić pripremi pedesetak obroka od namirnica koje kuhinja ima na raspolaganju. Obrok je nekada obilniji, nekada oskudniji, no korisnici se ne bune jer znaju da jedino u toj ustanovi, svakoga dana, već godinama, imaju siguran i kvalitetan ručak.

– Nekako se snalazimo. Pomaže opština, neke organizacije, pa i građani. Donesu nekada nešto što ostane od slava, svadbi, krštenja… Daju i iz vlaseničke džamije, uglavnom meso kada je Bajram – rekla je Perićeva.

Penzioner Drago G. živi sam, u podstanarskoj sobi koja je češće hladna nego topla. Ogrije se donekle u obližnjem penzionerskom klubu ili u prostorijama Narodne kuhinje, gdje dođe po obrok.

– Skoro sam počeo dolaziti ovdje. Bilo me je stid… Svaka im čast, ovakvih ljudi nema nadaleko – hvali Drago radnike Narodne kuhinje.

Kuhinja opstaje zahvaljujući podršci dobrotvora, mada je bilo i kriznih perioda, kada je ovoj ustanovi prijetilo zatvaranje.

Fočaci osvajaju životni prostor

Fočaci su se 2018. godine borili za stanarski prostor, pa je u tom gradiću sve izraženiji trend nadogradnje starih zgrada. Oronulim objektima, starim i više od pola vijeka, sa popucalim zidovima, propalim krovovima i devastiranim haustorima Fočaci daju novi život.

Svi su našli dobru računicu – investitori dobijaju prostor za stanogradnju u pretrpanom centru, gdje više nema mjesta za nove objekte, a, zauzvrat, stanari zgrade koja se nadograđuje dobijaju rekonstruisan objekat sa novim krovom, fasadom, sređenim haustorom i trotoarima oko zgrade.

U Nemanjinoj ulici nadograđene su četiri zapuštene dvospratnice. Stanari imaju i dodatni razlog da budu zadovoljni, jer nisu dobili običnu, već fasadu sa termoizolacijom.

Stanar Zoran Ćalasan kaže da je ovo dar sa neba, jer sami nikada ne bi mogli obnoviti zgradu.

– Svaka čast ljudima koji su ovo radili. Ugradili su stiropor u fasade i sada imamo mnogo toplije i ljepše zgrade – ističe Ćalasan.

Miodrag Kostić, suvlasnik jednog od preduzeća koja se bave ovim poslom, a koje je obnovilo zgrade u Nemanjinoj i trenutno nadograđuje i jednu staru zgradu u Ulici 9. maja, ističe da ima mnogo zgrada u Foči u koje decenijama nije ulagano.

Ovim radovima gradić dobija ljepši izgled, a stanarima je najvažnije što im zgrade više ne prokišnjavaju i što su ušuškane fasadama sa termoizolacijom.

Miljanov svijet (ne)zaborava

Neki ljudi opstaju tako što žive u svom čudesnom svijetu. Kolekcionarstvo kao hobi Miljana Šuvajla, Bratunčanina izbjeglog iz Hadžića, neobično je i jedinstveno, jer se bavi sakupljanjem više vrsta predmeta.

Miljan Šuvajlo

Miljan sakuplja filmske kasete, muzičke diskove, kesice sa šećerom, postere, bedževe, značke… Šuvajlo je zaposlen u pogonu flotacije rude u Rudniku olova i cinka “Gros” u Sasama, kod Srebrenice, a ovim hobijem počeo se baviti još u djetinjstvu.

On posjeduje zavidne i veoma vrijedne kolekcije od 1 500 VHS filmskih kaseta, od kojih je 850 domaćih filmova. Do nekih filmova dolazio je razmjenom za neke druge kasete ili predmete.

U Šuvajlovoj kolekciji nalazi se više stotina audio-kaseta rok grupa, nekoliko stotina diskova sa muzikom, te stotine različitih postera i isječenih tekstova iz novina o poznatim muzičkim grupama, kao i oko 500 različitih malih pakovanja šećera.

– U svojoj zbirci, među nekoliko stotina audio-kaseta imam sva izdanja najdražih rok grupa – “Bijelo dugme”, “Zabranjeno pušenje”, “Vatreni poljubac”… – ističe ovaj zaljubljenik nekada omiljenih, a sada tehnološki prevaziđenih i gotovo zaboravljenih predmeta.

Šuvajlo se prisjeća da je nekada bilježio tekstove pjesama i sve podatke o omiljenim grupama, te sakupljao novinske članke o njima stvarajući bazu podataka – što danas nudi internet.

Već desetak godina Šuvajlo sakuplja izdanja knjiga novinskih kuća, a počeo je da prikuplja i podatke o porijeklu za izradu porodičnog stabla.

Dragan Mašić
Majstor za gusle

U Srpskoj i dalje žive dobri majstori, mada se o njima malo priča. Šezdesetogodišnji Dragan Mašić, penzionisani policajac iz fočanskog sela Orahovo, za kratko vrijeme postao je poznat po izradi gusala, ikona u duborezu, drvenih čuturica i raznih suvenira.

Radni vijek proveo je kao policajac stražar u Kazneno-popravnom zavodu Foča, a dar za oblikovanje drveta u njemu je vaskrsao kada je penzionisan. Do tada je gusle samo povremeno i rijetko pravio, a onda se potpuno posvetio njihovoj izradi, tako da je iz njegove radionice izašlo više od 100 primjeraka ovog drevnog srpskog narodnog instrumenta.

Dragan priča da prodaja dobro ide, a da su kupci najčešće iz dijaspore. Prodajom jednih gusala zaradi mjesečni iznos svoje penzije.

– Život mi se promijenio nabolje jer raditi ikone i gusle na kojima su ikone predstavlja veliku vjeru u Boga. Na ovaj način mogu da obezbijedim sebi dobar dodatak na penziju i poboljšam životni standard. Jednostavno, ne mogu kao neke moje kolege da hodam po trgu. Volim da radim i da se zanimam ovim – kaže Dragan.

Za jedne gusle potrebno mu je od 10 do 15 dana, a prodaje ih po cijeni od 300 do 500 KM, dok njegove ikone u prosjeku koštaju 150 KM.

– Kupci su, uglavnom, naši ljudi koji dolaze iz inostranstva, a jedne gusle je uzeo i jedan tamnoputi kupac – napominje Dragan.

Petar Žabić
Policajac kao učitelj karatea

Kriminalistički inspektor u Policijskoj upravi Prijedor Petar Žabić jedan je od onih koji znaju da spoje lijepo i korisno. On vještinu karatea prenosi na najmlađe sugrađane, što smatra svojom najboljom životnom odlukom.

Njegova priča je najbolji pokazatelj kako se znanje i vještine mogu prenijeti na nove naraštaje. On je nosilac majstorskog karate zvanja – crni pojas treći dan.

Inspektor Žabić je, svojevremeno, zbog sjajnih rezultata, proglašen najuspješnijim mladim sportistom grada Prijedora. Danas je licencirani trener i ispitivač za dodjelu učeničkih karate zvanja, kao i republički karate sudija.

Na početku karijere, Sudijska komisija Karate saveza Republike Srpske proglasila ga je za najperspektivnijeg mladog sudiju u Srpskoj.

Osim posla kojim se profesionalno bavi, svoju ljubav, znanje i posvećenost ovom sportu sada je usmjerio na trenerske poslove u Karate klubu “Šodan” iz Prijedora i sekciji ovog kluba u LJubiji, gdje trenira mlade karatiste predškolskog i školskog uzrasta u kategoriji od šest do 14 godina.

– Osim osnova i tehnika karatea, djeci nastojim da objasnim da je bavljenje sportom veoma korisno, te da podstiče odgovorno socijalno ponašanje, bolji školski uspjeh, usvajanje moralnih vrijednosti i zdravog načina života – poručuje Žabić.

Pamet nema granice

U Srpskoj ne uspijevaju samo političari i oni koji “znaju sa parama”, već i budući naučnici. Siniša Ljubojević studira u klasi renomiranog profesora i akordeoniste Stefana Husonga na Univerzitetu u Vircburgu, koji je među 150 najboljih svjetskih univerziteta prema Šangajskoj listi.

On je uspio da povremenim sviranjem harmonike na švajcarskim ulicama, velikim dijelom, finansira studije u Njemačkoj.

Siniša Ljubojević

Ljubojević ističe da je svirajući šlagere klasične muzike u duetu sa kolegom Đorđem Vasiljevićem finansirao i nekoliko svojih projekata.

Ovaj Brčak, stipendista Fonda “Dr Milan Jelić”, smatra da je predrasuda da harmonika služi samo za narodnu muziku, navodeći da je to jedan od najprilagodljivijih instrumenata današnjice koji se sa ostalim instrumentima potpuno i podjednako uklapa u gotovo sve muzičke žanrove.

Student četvrte godine Koledža umjetnosti i nauka na ogranku prestižnog njujorškog Univerziteta u Šangaju Katarina Lalović ističe da se odlazak mladih iz Srpske može usporiti izradom plana u kojem će biti detaljno analizirani razlozi odlaska omladine.

– Trebalo bi da pronađemo razloge odlaska – da li je to zbog bolje edukacije, plata ili mogućnosti zaposlenja? Na osnovu toga se može razviti plan sa ciljem da privučemo što veći broj mladih da se vrate i ostanu na našim prostorima – ističe Lalovićeva..

I njoj novčana podrška Vlade Srpske putem stipendije, koju prima od Fonda “Dr Milan Jelić”, mnogo pomaže u studiranju i usavršavanju…

Banjalučanka Nikolina Makivić sarađivaće sa profesorom Žan-Marijem Taraskonom, svjetski poznatim istraživačem u oblasti proizvodnje i unapređenja baterija. Nikolina je u Francuskoj završila master studije fizičke hemije za nanonauke na Univerzitetu Pariz Didro – Pariz 7, dijelu prestižne Sorbone.

– Taraskon je u toj oblasti ono što je Kristijano Ronaldo u fudbalu. Najpoznatiji je u cijeloj Francuskoj i svijetu, a na projektima blisko sarađuje sa dvije osobe, 10 do 15 doktoranada i velikim brojem postdoktoranada – kaže Makivićeva.

Ona navodi da je na master studijama radila na unapređenju i patentiranju sistema punjenja baterija u vodenom rastvoru i vodenim uslovima, a od oktobra pohađa doktorske studije na sadašnjem fakultetu i čuvenom Kolež de Fransu.

“Marjanovac” – posljednja šansa za život

Jedan od dokaza posvećenosti zdravlju ljudi i pomoći bolesnima jeste Centar za odvikavanje od zavisnosti “Marjanovac” u Laktašima, koji je za 18 godina rada pohodilo 750 zavisnika od droge iz gotovo svih zemalja bivše Jugoslavije i inostranstva.

Više od 100 njih uspješno je završilo terapijski program, ne vrativši se nijednom obliku zavisnosti.

Amata Anđelić, sestra poklonica krvi Hristove u samostanu Marjanovac, u čijem okviru je Centar za odvikavanje, naglasila je da je kroz ovu mješovitu terapijsku zajednicu prošlo oko 750 žena i muškaraca zavisnih od droga. Bilo je i onih koji se nisu mogli osloboditi problema sa kockom i alkoholom.

– Imamo vrlo dobre rezultate s obzirom na to da, inače, u ovakvim terapijskim zajednicama od 20 do 22 odsto korisnika dođe do kraja programa. Od onih koji nisu odustali i koji su izdržali program do kraja, negdje oko 70 odsto nije se vratilo nijednom obliku zavisnosti. Dobar dio se zaposlio, preuzeo odgovornost za svoj i život svoje porodice – napominje Anđelićeva.

Ljudi vraćaju rode

Ni životinje nisu zaboravljene. Grupa ljubitelja ptica i prirode iz Bratunca pokrenula je i uspješno realizovala akciju postavljanja novog gnijezda za rode u ovom mjestu, jer je staro bilo oštećeno i oboreno prilikom izgradnje novog zdravstvenog objekta.

Prije deset godina, par roda se doselio na jedan stub u dvorištu bratunačkog Doma zdravlja, gdje su, “bez urbanističke i građevinske dozvole”, podigle gnijezdo i bez “odobrenja za azil” nastavile život.

Rode su se vraćale svakog proljeća u ovaj podrinjski gradić i izmamile simpatije i pažnju mnogih, a posebno radoznale djece.

U Bratuncu rode podižu svoje mlade, ljetuju, hraneći se po obližnjim močvarama, oko nekoliko rječica i Drine, koje protiču u neposrednoj blizini, a u jesen odlaze u toplije krajeve.

Po odlasku roda, ove jeseni njihovo gnijezdo je palo zbog oštećenja, pa su ljubitelji ovih selica i prirode brzo reagovali i napravili novo i bezbjednije, koje ih čeka da se pojave na proljeće i “usele u novogradnju”.

Pokretač akcije, bratunački ribočuvar i zaljubljenik u prirodu Boban Filipović navodi da je njegova ideja o izgradnji novog gnijezda naišla na podršku lokalnih firmi jer su rode postale atrakcija za ovdašnje stanovništvo, posebno djecu.

Besplatnu aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.

NEMA KOMENTARA