Dan Republike: Praznik koji se nigdje ne slavi već 15 godina (FOTO, VIDEO)

1651

Na današnji dan, 29. novembra, sjećamo se kako je obilježavan najveći praznik SFR Jugoslavije, Dan republike. Ovaj praznik većini je ostao u lijepom sećanju, kao dan kada se nije radilo, ali jesu se polagale zakletve i nosile plave kape i crvene marame.

Ovim datumom zapravo se obilježavalo Drugo zasjedanje AVNOJ-a u Jajcu u BiH 1943. godine, kada je, pod vođstvom Komunističke partije Jugoslavije, donesena odluka o formiranju Jugoslavije kao i ustavotvorne skupštine dvije godine kasnije, kada joj je dat naziv Federativna Narodna Republika Jugloslavija (FNRJ).

Na čuvenom zasjedanju AVNOJ-a prije 74 godine bila su prisutna 142 delegata, a predsjedavao je predratni predsjednik skupštine Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca doktor Ivo Lola Ribar.

AVNOJ je tada proglašen za najviše zakonodavno i izvršno tjelo, a formiran je i Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije (NKOJ), koji je predstavljao neku vrstu vlade. Poništene su sve odluke i obaveze koje je donijela dotadašnja vlada i ona je, zajedno sa Petrom II Karađorđevićem, protjerana iz zemlje.

Do 1997. ovim datumom se obilježavalo Drugo zasjedanje AVNOJ-a. Tada je, da se ne bi slavio praznik „nepostojeće države“, donijeta odluka da 29. novembar označava formiranje Jugoslavije kao republike, odnosno formalni pad monarhije.

Jugloslavija je bila zamišljena kao državna zajednica ravnopravnih naroda i narodnosti, zasnovana na demokratskim principima. Za maršala je proglašen generalni sekretar Komunističke partije Jugoslavije i vrhovni komandant Narodno-oslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije Josip Broz Tito, na osnovu prijedloga slovenačke delegacije.

tito

Tito je bio i ostao najveći simbol Jugoslavije. Na ovaj dan su mu se pjevale pjesme, domovi kulture su bili prepravljeni priredbama, a prvaci su postojali pioniri. Posljednja generacija pionira rođena je 1982. godine. Mnogima je, ipak, prva asocijacija na ovaj praznik, rano ustajanje i odlazak na svinjokolj. Zbog opšte euforije koja je pratila ovaj dan, slavili su ga i oni koji nisu bili veliki ljubitelji Tita i socijalizma.

Iako je nadživio državu čije je osnivanje obilježavao, praznik je ukinut 2002. godine, kada je, odlukom Vijeća građana Savezne skupštine SRJ, za Dan državnosti proglašen 27. april, datum kada je donijet novi Ustav 1992. godine. Danas je to 15. februar, dan kada je 1804. u Orašcu podignut Prvi srpski ustanak, a 1835. u Kragujevcu donesen prvi Ustav – Sretenjski Ustav.

800px-Dinar_5000_s

Do ukidanja u Srbiji 2002. godine, u nekim bivšim jugoslovenskim državama nije se slavio duže od decenije. One su, kao i ostale članice koje su se kasnije otcijepile, za „svoje dane“ proglasile datume kad su stekle nezavisnost. Hrvatska i Slovenija su se otcijepile prve, a mnogi istoričari su mišljenja da je upravo Hrvatska odlukama AVNOJ-a najviše dobila.

A za Dan Republike svinjokolj

Tada se na ovaj dan rano ustajalo, stavljala se voda na šporet, ali ne da bi se išlo na posao ili skuvala kafa, već se valjalo uraniti na svinjokolj, a vrela voda je trebala za šurenje. Ovaj dan se baš u ovo i pretvorio, iako smo nekadašnji Dan Republike svi voljeli zbog slobodnog dana i što ćemo tada jesti svježu prasetinu je nestao.

Dan Republike se po pravilu praznovao dva dana, 29. i 30. novembra, a u glavnim gradovima tadašnjih republika bile su organizovane svečane akademije. Ulice su bile puste, uglavnom se proslavljao u porodičnoj atmosferi ili se odlazilo kod prijatelja.

Takođe su postojala druženja raznih udruženja, te su ovaj praznik mnogi od njih koristili da posjete prijatelje u drugim republikama i da se opuste uz lov, ribolov, sport, pjesmu, ili u nekoj od tada poznatih kafana.

Omiljeni proizvodi bivše Jugoslavije

U vrijeme kad su Gavrilović paštete bile statusni simbol, a “Leviske” privilegija odabranih, postojalo je nekoliko artikala koji će vam sigurno izmamiti osmijeh na lica kad ih se prisjetite.

Pogotovo ako ste u osamdesetim bili djeca, ukusi koji su tad bili dostupni vjerovatno sad više ne bi odgovarali našim razmaženim nepcima, ali s obzirom na to da ih više nema, dozvoljeno nam je da ih se prisjećamo kao nečeg najboljeg što smo ikad probali.

Ali, ima tu i nešto za starije – posebna odjeća i automobili bili su neizostavni dio oskudne, ali nama drage ponude.

Pipi

Nijedna lista koja se tiče bivše države ne može proći proći bez Pipi i Ane Sasso. Ova oranžada sama po sebi možda nije bila tako zanimljiva kupcima, ali u kombinaciji s vrhunskom reklamom, u doba kad erotika još nije bila dostupna na svakom ćošku, ušla je u legendu i zauvjek će ostati ono čega se sjećamo.

Pekabela i Ledolina

Najbolji i najraznovrsniji sladoledi, san svakog klinca koji je uspio skupiti koji dinar za hladnu poslasticu poslije škole, bili su oni Pekabelini, a djeci su najzanimljiviji bili zbog raznih oblika i boja. Osim toga, sa sjetom ćete se vjerovatno prisjetiti i legendarne Ledove Ledoline ili Bajke.

Jugoplastika

“Marka za čitavu porodicu” nekada je nudila više od 3 200 raznih proizvoda. Od opreme za školu do raznih drugih predmeta; ovaj je brend mogao se naći u svakom domu.

Zagi i Vučko

vucko

Omiljene dječije plišane igračke nisu bile iz japanskih ili američkih crtaća, bile su to maskote velikih sportskih događaja, Univerzijade 1987. i Olimpijskih igara u Sarajevu 1984.

Muški mirisi

Njih je bilo nekoliko. Autohtoni proizvod bio je Vožd, “pravi jugoslovenski miris”, a njemu su konkurenciju pravili Ralon, Pino Silvestre, Hardy… Posljednji je imao i jednu od najomiljenijih reklama na televiziji koja je sasvim ocrtavala duh vremena.

“Stojadin” i Yugo

Fijatova Zastava 101 ili popularni “Stojadin” i kragujevački Yugo bili su omiljena prevozna sredstva u preratnoj Jugoslaviji. Prisjetite se i jedne od najzabavnijih auto-reklama.

Yassa

Yassa i njihova ponuda iz 70-ih i 80-ih i dan danas ima legendarni status. Jugoslovenski Asortiman Sportskih Artikala mogao se naći u ormaru svakog ko je poželio da u isto vrijeme izgleda i sportski i moderno.

Bronhi

Naravno svi se sjećamo i reklame za Bronhi, čiji su slogan “Lakše se diše” djeca ponavljala svaki put kada bi ih neko ponudio ovom poslasticom.

Besplatnu aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.

NEMA KOMENTARA