Nezadovoljni žitelji Evropske unije ispostavljaju ceh za potrošene ideale i nerealna očekivanja. U Briselu su zabrinuti, ali nemaju rješenje. Nove snage spaja borba za nacionalne interese.

Revolt. Tom rječju mogla bi da se opiše trenutna klima širom EU poslije svih kriza koje su je zahvatile, sa migrantskom, što je, poput mirođije iz tuđe bašte, punom šakom, do kraja začinilo evropski ključali lonac.

Obnovljena borba za nacionalne interese

Ova pobuna evropskih građana najbolje se ogleda širom kontinenta u neprestanom rastu popularnosti snaga kojima se sa strane pripisuju različiti nazivi, kao što su ultradesnica, populisti, ekstremisti, pa čak i neonacisti. Jedno im je svima zajedničko, a to je obnovljena borba za nacionalne interese, jer su shvatili da u ovakvoj EU ne mogu do kraja da ih zaštite.

Izborni rast Švedskih demokrata, s kojima će u Stokholmu sada morati da računaju u svakodnevnom političkom životu, osuda mađarskog premijera Viktora Orbana u Evropskom parlamentu i skaradni diskurs koji je sve to propratio ili protesti zbog ubistava za koje se pretpostavlja da su ih počinili migranti u Njemačkoj – samo su neki od događaja proteklih dana koji pokazuju da je Evropa bolesna i duboko podijeljena.

Alternativa za Njemačku punim jedrima brodi kroz političku scenu ove zemlje. Sve su jači i ozbiljno drmaju temelje Angele Merkel, koja je, prije njihovog uzleta, važila za najuticajniju ličnost u Evropi. Danas joj se mjeri preostalo vrijeme u kancelarskoj fotelji.

Uzavreli protesti u njemačkom gradu Kemnicu, u kojima su neki demonstranti salutirali nacistički i prizivali Hitlera, pokazuju da je vrag odnio šalu. U takvoj atmosferi ne bi čudila ni neka nova “kristalna noć”, doduše, bez razbijanja izloga koje migranti nemaju, ali sa linčom i deportacijama.

Eksplozivni koktel

Ako se svemu dodaju rastuća nebezbjednost, sve teži položaj radnika i sve jača snaga multinacionalnih kompanija, eksplozivni koktel je smućkan. Tim prije što je krajnja desnica posljednjih godina vješto preuzela birače od inertne ljevice koja nije znala da kapitalizuje ovoliko nezadovoljstvo ovakvim kapitalizmom.

Migranti su zapržili čorbu Merkelovoj koja ih je objeručke prihvatala, ali su dobro uzdrmali i čitavu EU. Najnovija potvrda je nedavna audijencija Orbana u Strazburu u kojoj se vidjelo do koje mjere je Unija – sve se zaklinjući u zajedništvo – podijeljena. U riječnik se, čak, nepozvan umiješao i sam Jozef Gebels, ministar propagande u nacističkoj Njemačkoj.

Višegradska grupa odbija diktate iz Brisela

Mađarska, ali i sve zemlje Višegradske grupe, u koju još spadaju Češka, Slovačka i Poljska, uporno odbijaju diktate iz Brisela. Njima su se već pridružile zapadne demokratije kao što su Austrija i Italija, gdje su na vlasti antisistemske formacije. Stranke ili političari s etiketom tvrde desnice su na vlasti, njen su dio ili podržavaju vladu i u Slovačkoj, Bugarskoj, Finskoj.

U Austriji ove snage imaju iznad 25 odsto, u Danskoj, Francuskoj i Italiji prelaze 20, dok su u Mađarskoj, Letoniji, Finskoj i Slovačkoj više od 15 odsto. Ozbiljni kandidati da preuzmu vlast u svojim zemljama su Gert Vilders, lider holandske Partije za slobodu, ili Marin le Pen sa njenim Nacionalnim okupljanjem u Francuskoj. Ima još pretendenata koji vrebaju iz sjenke, kao, na primer, Zlatna zora u Grčkoj.

Rađaju se, tako, dvije Evrope. Jedna drugu optužuju za aroganciju, nesposobnost da se sagleda aktuelni trenutak, gluvoću za argumente druge strane i neodgovornost koja dovodi u pitanje mirovne tekovine na kontinentu i stvara opasnost od izbijanja novih sukoba. Jedni iz straha od dominacije ignorišu jedinstvo, drugi dominantno ignorišu njihov značajni rast.

Pokazalo je to i “suđenje” Orbanu, na kojem su prvi govorili o koncentraciji moći Brisela, staljinističkom procesu u organizaciji evropske nomenklature, osudi naroda za izbornu volju, zaštitnicima poreskih profitera i međunarodnih kompanija, mučiteljima ljudi i naroda. Zatim o konceptu koji se sveo samo na odbranu granica bez ambicija za budućnost, sve većem siromaštvu i smanjenju socijalnih prava, bajkama i lažima, Evropi banaka a ne otadžbina, koja se izgubila na svom putu i u kojoj se razmišlja ko će iz nje sljedeći izaći, a ne u nju ući.

Le Penova rame uz rame s Makronom

Argument druge strane je bio da vlast danas koristi izborne rezultate da konsoliduje autokratiju i da profitira od nezadovoljstva građana. Optužuju za nehumanost i nehrišćanske postupke, retrogradnost, šovinizam i ksenofobiju. Neosjetljivi su na zahtjeve o vraćanju nacionalnog ponosa. Naprotiv, insistiraju na evropskoj vojnoj, političkoj i ekonomskoj suverenosti. U sumi individualnih demokratija ispalo je tako da je evropski patriotizam dobar, a nacionalni nije. Problem je, međutim, u tome što žitelji EU u velikoj većini ne osjećaju evropski, nego nacionalni identitet.

Građani su, očigledno, imali idealistička i nerealna očekivanja od EU, pa u poklanjanju povjerenja krajnjoj desnici i vraćanju u nacionalne okvire sada traže spas od krize vrijednosti, identiteta i prosperiteta.

Istraživanje pred izbore za Evropski parlament, objavljeno u petak u Francuskoj, pokazalo je da su vladajuća centristička stranka predsjednika Emanuela Makrona i krajnje desničarska formacija Nacionalno okupljanje Marin le Pen praktično izjednačeni. Prvi imaju 21,5 odsto podrške, a drugi 21. Daleko iza njih su desničarski Republikanci sa 14 odsto i krajnje levičarska stranka Nepotčinjena Francuska Žan-Lika Melanšona sa 12,5. Cenzus prelaze još suverenisti Nikole Dipon-Enjana sa šest odsto i zeleni sa pet. Socijalistička partija je ispod “crte”.

Besplatnu aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.

NEMA KOMENTARA