Dan kada je umro drug Tito (FOTO, VIDEO)

1727
Drug Tito

Josip Broz Tito umro je na današnji dan prije 38 godina. Bio je doživotni predsjednik SFRJ i Saveza komunista, vrhovni komandant oružanih snaga i čelnik Pokreta nesvrstanih, koji je upravljao Jugoslavijom 35 godina.

Od Titove smrti prošlo je 38 godina, ali mnogi građani bivše SFRJ i dalje obilaze njegov grob u Kući cvijeća na Dedinju, u Beogradu, gdje je nedavno sahranjena i njegova supruga Jovanka.

Tito se razbolio u 88. godini, ali ga to nije spriječilo da učestvuje na Samitu nesvrstanih u Havani 1979. godine. Novu 1980. godinu dočekao je u Karađorđevu, ali nije mogao da stoji, pa je čestitku narodima Jugoslavije izgovorio sjedeći.

Tri dana kasnije smješten je u Klinički centar u Ljubljani zbog začepljenja butne i potkoljenične arterije, a 20. januara amputirana mu je lijeva noga. Tokom februara otkazali su mu bubrezi, a zatim su se javili problemi sa srcem i plućima.

Umro je 4. maja u 15:05 časova. U 18:50 svi TV ekrani zacrnjeni su na 30 sekundi, a onda je spiker Miodrag Zdravković pročitao vijest.

– Umro je drug Tito.

Sahrani Josipa Broza Tita, u Beogradu, prisustvovalo je više od 200 istaknutih ličnosti iz cijelog svijeta.

Deset godina kasnije bivša Jugoslavija bila je poprište građanskih ratova, nakon secesija bivših jugoslovenskih republika, prvo Slovenije, a zatim Hrvatske i BiH.

Teorije zavjere

Svi u SFRJ su plakali, bila je to prava tragedija, iako se znalo da je Josip Broz teško bolestan. Godinama kasnije, do dana današnjeg, više istoričara, biografa, ali i teoretičara zavere uporno je iznosilo ideju da je najveći sin naših naroda i narodnosti zapravo preminuo mjesecima pre 4. maja!

Smrt u februaru

„Josip Broz Tito je umro“ je poruka koju je Savet za odbranu ustavnog poretka SFRJ, navodno, u najvećoj tajnosti još 14. februara 1980. godine uputio razaraču „Split“, koji se nalazio u vodama Crnog mora. Ubrzo je povučena, a kao razlog se navodi to što su ljekari, prema nekim tvrdnjama, već klinički mrtvog Broza priključili na aparate dok državni vrh ne odluči šta da se radi nakon njegove smrti i kako da se sačuva stabilnost u zemlji. Klinički centar u Ljubljani navodno je samo čekao šifrovanu poruku „Utakmica je počela“, koja je označavala trenutak da se javnosti saopšti činjenica da je Tito mrtav. Međutim, po teorijama, predsjednik SFRJ nije izdržao i navodno je umro pred zoru 19. februara 1980.

Bez Jovanke

Sve teorije zavjere opovrgava prof. dr Predrag Lalević, anesteziolog i hirurg koji je 16 godina brinuo o Titovom zdravlju.

– Vrijeme koje smo onda objavili kao vrijeme Titove smrti tačno je u sekundu. Tada je umro, a sve ostalo su gluposti. Lično sam mu isključio aparate. Bio sam njegov ljekar od 1964. pa do smrti, i sjećam se samo lijepih stvari – kaže Lalević i potvrđuje da Jovanka nijednom nije posjetila Tita u bolnici u Ljubljani.

Razmaženi svjetski lideri na sahrani

Predsjednik Sjeverne Koreje Kim Il Sung nikako nije htio da odsjedne u hotelu „Interkontinental“, rekavši da ne želi da bude među kapitalistima, pa je na kraju završio u zgradi korejske ambasade.

Rusi nisu htjeli ni da čuju da avion njihovog lidera Leonida Brežnjeva sleti bilo gdje osim na aerodrom u Batajnici.

Irački predsjednik Sadam Husein bio je uporan u zahtjevu da njegov avion mora da sleti i ostane na Surčinu, a za sebe i pratnju zaposjeo je cio sprat hotela čiji je dio bio predviđen i za poljskog predsjednika.

Indira Gandi, kad je čula da Titovoj supruzi neće biti dozvoljeno da prisustvuje sahrani, odbila je da doputuje u Beograd, sve dok nije dobila pismene garancije od tadašnjih službi bezbjednosti SFRJ da će i Jovanka doći.

Američki predsjednik Džimi Karter je u posljednjem trenutku odlučio da ne dođe na Titovu sahranu kako bi izbjegao susret sa sovjetskim vođom Leonidom Brežnjevom, ali poslao je svoju majku.

Francuski predsjednik Žiskar Desten nije došao na Titovu sahranu, već je otišao na frankofonsku konferenciju u Nici, zbog čega se našao na meti kritika tamošnjih medija.

Hroničari su zabilježili i da je njemački kancelar Helmut Šmit bio nervozan zbog duge izloženosti vrućini i suncu na sahrani.

Smatralo se da je na sahrani posebna čast bila odata Brežnjevu, jer su ga domaćini vozili u Titovom „mercedesu“ sa šestora vrata.

Čarli Čaplin je kriv

U vrijeme Titove bolesti u Americi su ucjenjivači ukrali posmrtne ostatke Čarlija Čaplina, pa su organizatori Titove sahrane željeli da postave što težu mermernu ploču kako se to ne bi desilo s Brozovim ostacima.

– Bilo je jasno da se ploča od devet metara može postaviti na grob samo pomoću dizalice, a tako dugotrajan i neizvjestan čin ne bi bio baš efektan pred svjetskim kamerama. Odlučili smo da umjesto prave nadgrobne ploče stavimo „masku“, takođe mermernu, ali znatno lakšu – rekao je inženjer grobnice Dragomir Gavrilović, koji je dodao da se finišu sahrane pristupilo 8. maja, oko16.30 časova, kad su državnici otišli, a kamere se ugasile.

Rekli su o Titu

Dejvid Rokfeler

Tito je bio veliki ratni lider, koji je osnovao novu Jugoslaviju u duhu bratstva i jedinstva. Dao je ogroman doprinos miru u svijetu, što će trajati u budućnosti.

Frenklin D. Ruzvelt
Titova odluka da se bori protiv nacista prekretnica je u istoriji Drugog svjetskog rata.

Hajnrih Himler
Tito je naš neprijatelj, ali ja bih volio da imamo tuce takvih ljudi u Njemačkoj, ljudi koji bi bili vođe i koji bi imali takvu odlučnost i tako čvrste živce da se nikada ne predaju, iako su potpuno opkoljeni.

Šarl de Gol
Tito je borac koji je, uprkos najtežim okolnostima, iznio pobjedu. On je legendarni junak.

Ričard Nikson
Tito je lider koji ima svoje principe, smisao za humor, sjajno pamćenje, i on se nas Amerikanaca ne boji!

Nil Armstrong
Predsjednik Tito je čovjek koji je razaranje i rat pretvorio u stvaranje i mir.

Tito bježao od Jovanke u toalet

Nikola Ljubičić, bivši savezni ministar odbrane, tvrdio je da je Jovanka na Tita vršila nepodnošljiv pritisak, toliko da je od nje bježao čak i u kupatilo.

Tito se u nekoliko navrata žalio kako ga Jovanka Broz noću maltretira, kako dolazi u njegovu spavaću sobu i celu noć vrši pritisak na njega u pogledu kadrovskih i drugih pitanja ne dopuštajući mu da spava, da povremeno direktno vređa i njega, te da je često prisiljen da se zaključa u kupatilo i tako dočeka jutro.

Jovanka i Broz se potukli zbog maserke

Aleksandar Matunović, lični ljekar Josipa Broza, svjedočio je da je Jovanka Broz imala snažne napade ljubomore. Posebnu glavobolju zadavale su joj dvije maserke, sestre Grbić, koje je Tito neobično volio. Zbog jedne od njih između Tita i nje došlo je do fizičkog obračuna.

Kad sam ušao, u dnevnoj sobi sam zatekao Jovanku uplakanu i tužnu. Samo mi je rekla da je Tito u spavaćoj sobi. Zatekao sam ga u krevetu, zajapurenog lica. Rekao mi je da je drugarica Jovanka pogrdnim riječima izbacila fizioterapeutkinju Darijanu. Htjela je da se fizički obračuna s njom, a on je morao da se postavi između njih da bi zaštitio Darijanu – objašnjavao je Matunovć.

Ko je bio?
Rus, Jevrejin, Poljak?

Tito je govorio njemački, ruski, češki i engleski, a djelimično poljski, esperanto i kirgiski jezik. Govorilo se da je Rus, Poljak jevrejskog porijekla, Jevrejin, ruski Nijemac i Italijan. Mnogi su tvrdili i da je ruski špijun, dok su drugi tvrdili da se bavio obavještajnim radom za Poljake.

FBI bilješke

„Pravi“ Tito nije imao dva prsta, zamjenio ga rus

Marijan Džon Markul, porijeklom iz Livna u BiH, američkom FBI je 1955. ispričao da je prilikom susreta s Titom 1953. primjetio da ima po pet prstiju na svakoj ruci, dok je, kako Markul tvrdi, „pravi“ Tito izgubio srednji prst i kažiprst lijeve ruke. Markul je istakao i da je „lažni“ Tito, za razliku od „pravog“, koga je upoznao dvadesetih godina, bio obrazovan i odlično svirao klavir. Istakao je i da je Broz bio visok oko 180, dok je osoba s kojom je razgovarao imala tek 160 centimetara i govorila s blagim ruskim naglaskom. Markul je tvrdio da je pravi Tito nestao u Rusiji 1937, a da je osoba koja se predstavljala kao on zapravo bio ruski general Nikolaj Lebedev.

Staljin pokušao da ga ubije 22 puta

Tito: Poslaću jednog ubicu, drugi ne treba

Sovjetski lider Josif Staljin navodno je čak 22 puta pokušao da ubije Broza – slao je u SFRJ ubice, delegirao ljekare sa zadatkom da otruju Tita, angažovao tadašnjeg ambasadora Kostarike u Jugoslaviji da zarazi Maršala kugom, poklonio mu kutiju za nakit iz koje je izlazio smrtonosni gas.

– Prestani da šalješ ubice da me likvidiraju. Već smo zarobili njih pet… Ukoliko ne prestaneš, poslaću ja jednog za Moskvu. I neće mi trebati drugi – navodno je Tito odbrusio Staljinu u pismu.

Za one koji ne znaju

Josip Broz Tito rođen je u Kumrovcu, maja 1892. godine. Tokom njegovog života kao datum rođenja obilježavan je 25. maj, i to kao “Dan mladosti”.

Kao austrougarski vojni obveznik učestvovao je u Prvom svjetskom ratu, s činom kaplara, između ostalog i na srpskom frontu.

Ranjen je i zarobljen u Galiciji, na ruskom frontu, 1915. godine, pa je izvjesno vrijeme u toj zemlji proveo kao zarobljenik. U njegovim zvaničnim biografijama, u poratnom periodu, navođeno je da je potom učestvovao u Oktobarskoj revoluciji.

U Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca vratio se krajem oktobra 1920. godine, kada postaje član Komunističke partije. Godine 1937. postao je generalni sekretar KPJ, poslije smjenjivanja i strijeljanja Milana Gorkića, prethodnog lidera te partije. Radio je i školovao se, 1936. i 1937. godine u Kominterni u Moskvi.

Bilo je to vrijeme najoštrijih čistki unutar sovjetske nomenklature i komunističke internacionale, kada je likvidiran znatan broj i jugoslovenskih komunističkih prvaka.

Kao lider KPJ predvodio je u Drugom svjetskom ratu partizanski pokret, a iz rata je izašao kao legendarni vođa.

Osim borbe protiv okupatora, jedinice pod njegovom komandom sprovele su komunističku revoluciju – tokom i nakon rata – u kojoj su, između ostalog, u sprovođenju revolucionarne “pravde” nestale i desetine hiljada nekomunista pod maskom “borbe protiv saradnika okupatora”, posebno na Golom otoku.

Godine 1948. odbacio je Rezoluciju Informbiroa komunističkih partija i odolijevao snažnom Staljinovom pritisku, nakon čega je godinama vješto balansirao između istočnog i zapadnog bloka, izborivši sasvim osobenu poziciju Jugoslavije kao čelnice Pokreta nesvrstanih.

Njegova uloga u Pokretu nesvrstanih, u poznijoj fazi, posebno je upamćena po dosljednom nastojanju da se nesvrstani zadrže po strani od uticaja pojedinih problokovski opredijeljnih članica.

U unutrašnjoj politici ostavio je uređenje koje se na kraju pokazalo kao neodrživo za funkcionisanje SFRJ, poput Ustava iz 1974. godine, koji je praktično razvlastio državu na račun republika.

Datum njegove smrti poklapa se sa početkom ekonomske krize u SFRJ i pobunom Albanaca na Kosovu.

Besplatnu aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.

NEMA KOMENTARA