Monika Ponjavić: U susret Oskaru – The Post

1555

Uoči ovogodišnje dodjele Oskara, nagrade Američke filmske akademije, koju će ekskluzivno prenositi Elta TV u noći između 4. i 5. marta, portal SrpskaCafe predstavlja vam kandidate kroz pero kolumnistkinje Monike Ponjavić.

Dramatizacija stare priče o slobodi štampe i govora u kontekstu savremenog doba i Trampovske Amerike fokus je novog Spilbergovog (Steven Spielberg) filma “Doušnik” (eng. The Post).

Spominjem Trampa, jer je njegov izbor za predsjednika Sjedinjenih Američkih Država, 20. januara 2017. godine, od presudnog značaja za Spilberga koji je u pregovore za snimanje ovog filma ušao u maju iste godine. U svom naporu da napravi relevantan i aktuelan film, Spilberg je doslovno protrčao kroz sve moguće faze produkcije, ne bi li u foto finišu stigao na sami kraj takozvane sezone nagrada. Međutim, u toj frci i ogromnoj želji da napravi film koji je važan za istorijski trenutak u kojem nastaje i relevantan za političku klimu u kojoj su se Sjedinjene Američke države našle, Spilberg je zaboravio da bude iskren, te da, u krajnjoj liniji, napravi film koji je dobar. Što je šteta, s obzirom na temu i njen značaj.

P 1

Tema, što je, vjerujem, svima već poznato, jeste afera poznata pod nazivom “Pentagon Papers” koja se desila tokom ranih 1970tih, za vrijeme Niksonovog mandata. Odlučivši da se fokusira na dva ključna igrača tokom bitke između slobodne štampe i nastojanja Bijele kuće da zataška način na koji su stvari tokom prethodnih decenija vođene po pitanju Vijetnamskog rata, Spilberg svoju “kreativnost” mahom crpi iz Pakulinog (Alan J. Pakula) remek-djela “Svi predsjednikovi ljudi” (eng. All the president's men). Ali to ne radi dobro, što je najočiglednije u domenu režije i ličnom stavu reditelja.

Presedan, u kojem prvi put u istoriji “slobodnog svijeta” sudski sistem Sjedinjenih Američkih Država odlučuje da ospori i obezvrijedi osnovnu funkciju slobodne štampe, te uruši princip na kojem je zasnovana, počinje pričom Danijela Elsberga (Matthew Rhys), vojnog analitičara, a kasnije aktiviste i borca za slobodan protok informacija. Zahvaljujući Elsbergu, hiljade stranica o istoriji rata u Vijetnamu, uključujući povjerljive informacije o višedecenijskim lažima, plasiranim javnosti od strane američke vlade, izašle su na vidjelo 1971. godine u Njujork Tajmsu. Služeći se sistemom svojih sudova i prljavom igrom moći, dominacije i straha, vlada Sjedinjenih Američkih Država dovodi Njujork Tajms “pred lice pravde”, uvodeći im zabranu na dalje objavljivanje povjerljivih dokumenata.

Istovremeno i doslovno na pragu Niksonove kuće, male lokalne novine “The Washington Post”, u vlasništvu Kej Grejem (Meryl Streep), posredstvom jednog od svojih novinara, Bena Bagdikijana (Bob Odenkirk), preko noći dolaze do Elsberga koji im daje uvid u stotine stranica studije Roberta Meknamare (Bruce Greenwood), ministra odbrane, koja je još prije šest godina osudila rat u Vijetnamu na propast. Da li objaviti informacije ili ne, postaje ključno pitanje drugog čina Spilbergovog ljubavnog pisma nostalgičnoj slici njegove stare Amerike. Suočena sa strašnim izborom, Ketrin traži uporište u Benu Bredliju (Tom Hanks), svom glavnom uredniku koji od samog početka duboko vjeruje da su oni, novinari, posljednja linija odbrane u potrazi za istinom, te da je njihova dužnost, moralna i etička, reći istinu, jer, ako oni neće, ko će?

U tom trenutku nastaje suštinski problem Spilbergovog “Doušnika”. Njegova odluka da svoje novinare prikaže nostalgično, kao stubove jednog moralnog društva tokom teških vremena (u ovom slučaju američkog), upotpunjena epskim govorima i muzikom Džona Vilijamsa (John Williams), gurnula ga je na led nedgovorne sentimentalnosti, što je, između ostalog, problem i Nolanovog “Dankirka” (eng. Dunkirk). Uvijek su novinari bili bliski vlasti. Ili velika većina njih. Spilberg to zna, zbog čega je možda i najznačajnija scena u ovom filmu razgovor između Bena i Kej u kojoj Spilberg preispituje njihova prijateljstva sa svim predsjednicima prije Niksona koji su, kao i on, iz straha od poniženja, zataškavali stvarno stanje na terenu Vijetnama i tako doveli do smrti velikog broja mladih ljudi, sa obe strane. Međutim, činjenica da se radi o jednoj sceni, te da je njen kraj sveden na naglu odluku da se povuče ručna, dodatno naglašava taj problem neiskrenosti.

Neiskreno je i tretiranje pobjede malih novina, jer je, uzimajući istorijski kontekst i znanje koje o tim događajima i Niksonovom predsjedničkom mandatu imamo, u pitanju Pirova pobjeda koja publici stvara osjećaj lažnog zadovoljstva. Svi znaju da borba tek predstoji i da će biti potrebni Bernstajn i Vudvard ne bi li se Nikson (u aferi Votergejt) zaustavio, iako nam postojanje Trampa, više od četiri decenije kasnije, govori da će ta borba trajati vječno. Možda tome služi Spilbergov kraj filma, čije su završne scene otvorile Pakuline “Sve predsjednikove ljude”.

P 2

Pored toga, “Doušnik” ne pita ključno pitanje – gdje su Bredli, Vudvard, Bernstajn i drugi, danas? Odnosno ne pita ga agresivno niti sa žarom. Ne pita ko su oni, ima li ih i šta je sa istraživačkim novinarstvom? Postoji li ono kao forma? Postoji li ono u svijetu lažnih vijesti i lažnih novina, u moru dezinformacija i ličnih interpretacija, neodgovornih novinara, kupljenih medija, u svijetu zagušenom mišljenjima, lišenom objektivnosti u kojem ne znate kome vjerovati i u kojem teško da možete a da ne budete subjektivni? Ovo su pitanja koja Spilberga, čini se, a sudeći isključivo na osnovu viđenog, zapravo uopšte toliko ne interesuju, koliko ga interesuje da bude aktuelan. Ali samo na papiru. Ili, u ovom konkretnom slučaju, na filmu. Uzevši sve u obzir, riječ je o velikom problem, jer je, vraćajući se na početak teksta, “Doušnik” zamišljen kao (društveno angažovani) komentar na trenutno stanje stvari, na Ameriku danas možda i više nego na Ameriku tada iako je sama egzekucija priično mlaka, zbrzana i neangažovana.

Kada svemu tome dodamo i činjenicu da se u ovom filmu više bavilo procesom štampanja i distribucije novina nego samim novinarima koji svoje karijere, pa naposlijetku i živote, zarad istine i odgovornosti, stavljaju na kocku, ostaje nam samo da zaključimo da je ovo jedno od slabijih Spilbergovih ostvarenja, za koje su članovi Akademije, izgleda, glasali po inerciji i navici, kako u domenu najboljeg filma, tako i u domenu najbolje ženske uloge.

Ocjena: 3.5/5

Tekst napisala: Monika Ponjavić

Monika Ponjavić je teoretičar filma, teatrolog, scenski dizajner (scenograf) i zaljubljenik u popularnu kulturu. U slobodno vrijeme sadi baštu, spašava mačke i negoduje.

***ZABRANJENO JE PREUZIMANJE CIJELOG TEKSTA BEZ DOZVOLE REDAKCIJE. TEKST SE
MOŽE PREUZETI DJELIMIČNO, UZ NAVOĐENJE IZVORA SA LINKOM NA SAJT SRPSKACAFE.
SVAKO DRUGO PREUZIMANJE SMATRAĆE SE ZLOUPOTREBOM I PODLIJEŽE POKRETANJU 
TUŽBE.***

Besplatnu aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.

NEMA KOMENTARA