Dan kada je stvorena Vojska RS! (VIDEO)

2362

Danas se navršava 25 godina od kada je osnovana Vojska Republike Srpske, odlukom Narodne skupštine Srpske Republike BiH u Banjaluci!

Postojala je od 12. maja 1992. do 1. januara 2006. godine, kada je integrisana u jedinstvene oružane snage BiH.

Vojska RS nastala je uporedo sa osnivanjem Republike Srpske i predstavljala je garant očuvanja Srpskog naroda u BiH, a ovo je priča o njenom nastanku.

Snažna homogenizacija nacionalnih snaga, koja je dovela i do stvaranja oružanih formacija koje su bile iznjedrene iz pojedinih političkih partija nije mimoišla ni Bosnu i Hercegovinu.

Počelo je od “Patriotske lige” čija je prva brigada osnovana 1991. godine preko “Hrvatskih odbrambenih snaga”, Teritorijalne odbrane BiH koja je prerasla u Armiju BiH, do Hrvatskog vijeća odbrane koje je bilo ispostava Hrvatske vojske u dijelovima BiH pod kontrolom Hrvata.

Srpske političke stranke i druge organizacije su tokom 1991. godine vjerovale u JNA i tek početkom 1992 godine političko vođstvo Srba u BiH formira Srpsku Republiku Bosnu i Hercegovinu – kada počinje oružani sukob koji će trajati do kraja 1995. godine.

Tokom prva četiri mjeseca su se smjenjivali događaji u BiH veoma brzo. Muslimani (Bošnjaci) i Hrvati su izvršili opštu mobilizaciju pripadnika svojih nacija u BiH proglasom od 4. aprila 1992. godine kako bi spremno dočekali nezavisnost.

Tadašnje rukovodstvo BiH nije spriječavalo formiranje raznih divljih paravojnih formacija. Srbi su zbog svega toga opravdano strahovali ne samo za svoj biološki opstanak, nego i za svoju teritoriju što je dovelo do samoorganizovanja poslije odluke vrha JNA o povlačenju iz BiH. Poslije masakra pripadnika JNA na Skenderiji i Dobrovoljačkoj ulici ubrzana je odluka o povlačenju JNA iz BIH. U takvim uslovima dolazi do formiranja Vojske Republike Srpske.

Prije početka ratnih dejstava na prostoru SFRJ, JNA je raspolagala sa tri korpusa na područiju BiH: 5. Korpus u Banjaluci, 17. Korpus u Tuzli, koji je dijelom bio raspoređen i u Hrvatskoj, kao i dijelovi 2.Korpusa sa sjedištem u Titogradu i neke jedinice Vojnopomorske oblasti. Osim toga na teritoriji BiH bio je veći broj remontnih zavoda i vojnih fabrika, kao i vojne škole JNA u Sarajevu i Banjaluci. Poslije početka sukoba JNA je iz Slovenije i Hrvatske povlačila dijelove svojih jedinica.

– 31. Korpus iz Maribora, najvećim dijelom se pridodao 17. Korpusu u Tuzli, a dio tehnike se povlači u Srbiju ili ostaje u Sloveniji. Ljubljanski 14. Korpus se najvećim dijelom pridodaje 2. Korpusu u Titogradu, a još veći priliv sredstava dolazi povlačenjem snaga iz Hrvatske, jer 13. Korpus sa sjedištem u Rijeci predislocira u istočnu Hercegovinu (gdje se privremeno formira operativna grupa Trebinje – Bileća), 10. Korpus iz Zagreba se premješta u Bihać i dijelom u 17. Korpus, dok se 9. Korpus sa sjedištem u Kninu povlači u zapadnu Bosnu. Stvaranjem VRS dijelovi tih korpusa preći će u njen sastav. Tako će 4. Korpus JNA biti preformiran u Sarajevsko-Romanijski korpus VRS, 5. Korpus JNA u 1. Krajiški korpus VRS, 13. Korpus JNA operativna grupa Trebinje – Bileća biti preformiran u Hercegovački korpus, dok će dio 17. Korpusa JNA biti preformiran u Istočno-bosanski korpus – pišu u svojoj knjizi “Vojska Republike Srpske” dvojica autora Danko Borojević i Dragi Ivić.

Od napada počekom rata u BiH izuzeti su bili samo garnizoni koji su bili na srpskoj teritoriji. Ljudstvo i drugi resursi JNA kao i ranije u Sloveniji i Hrvatskoj našli su se u neprijateljskom okruženju, sa ciljem da se isprovocira njihovo borbeno djelovanje i time opravda otcjepljenje od SFRJ.

Otvoreni sukobi koji su počeli u Sarajevu 2. maja proširili su se na čitavu BiH. Mjesec dana pred formiranje VRS, dotadašnji štab TO BiH mijenja oznaku i objavljuje novu sa ljiljanima, razriješava dotašanjeg komandanta Srbina i postavlja Hasana Efendića.

– Narodna skupština Republike Srpske na zasjedanju u Banjaluci 12. maja 1992. godine donosi odluku o formiranju VRS, kao sedme i posljednje oružane sile na prostoru prethodne SFRJ: Za komandnata Glavnog štaba imenovan je general-potpukovnik Ratko Mladić (kasnije general-pukovnik). VRS je formirana od dijelova ostataka JNA, postojećih jednica TO po opštinama i regionima sa većinskim srpskim stanovništvom i određenog broja stranačkih formacija koje su se dobrovoljno stavile po komandu depolitizovane VRS – piše u knjizi o nastanku VRS.

Interesantno je da dan uoči donošenja odluke o formiranju VRS, 11. maja formiran je uži dio Glavnog štaba buduće Vojske, sastava četiri generala, sedam pukovnika i jedan kapetan – sva aktivna vojna lica, već bivše JNA. Ta grupa starješina odredila je principe (doktrinu) na kojima će se zasnivati VRS.

VRS

Navedeno je 10 stavki od kojih su bile značajne:

1. Iskoristiti sve potencijale u ljudstvu i materijalno-tehničkim sredstvima, zaostale JNA i TO BiH na prostorima RS i učiniti ih okosnicom buduće Vojske.

2. Sve paravojne formacije, zatečene na teritoriji RS uključiti u organizacijske jedinice VRS, a one koje to odbiju razbiti i protjerati.

3. Postojeće krizne štabove po opštinama i regionima, isključiti iz sistema komandovanja jedinicama VRS.

4. Isključiti već zaživjelu četničku strategiju ratovanja, ali i težnje pojedinih oficira ka partizanskom načinu ratovanja odnosno, ni četnici ni partizani, već borba za odbranu RS.

5. Ne izmišljati novu ratnu vještinu-taktiku, operatiku i strategiju, već potrebama VRS prilagoditi uputstva i borbena pravila bivše JNA.

6. Ratovati, isključivo u duhu međunarodnog ratnog prava i pozitivnih propisa Ujedinjenih Nacija, kojim se regulišu postupci zaraćenih strana.

7. U VRS imati strogu vojnu subordninaciju, a starješine na komandne i druge dužnosti postavljati sistemom “odozgo”, a ne izborom “odozdo”.

8. Vojska RS mora biti depolitizovana kao organizacija, a komandni kadar i pojedinačno – podoficiri, oficiri, generali i civilna lica na službi u VRS, ne mogu biti članovi ni jedne političke partije.

9. Moral u VRS graditi i razvijati na srpskoj prošlosti, tradiciji, patriotizmu, svijesti za što se bore, vjeri, stručnosti komandnog kadra i boraca i osjećanjima pravednosti i humanosti u odnosu prema ranjenima, poginulim i zarobljenim borcima i članoviman njihovih porodica.

10. Snabdijevanje VRS vršiti preko Vlade RS, osloncem na regione, opštine, radne organizacije i donatore, a osnova u snabdijevanju oružjem, borbenom tehnikom i municijom je aktiviranje zatečenih kapaciteta vojne industrije.

Organizacijsko-formacijska struktura VRS odgovarala je savremenoj vojnoj organizaciji u svijetu, prilagođena materijalnim mogućnostima Republike Srpske, ponašanju neprijatelja (uzvraćati na izazove) i zahtjevima teritorije. Zamišljena je bila kao čisto odbrambena vojska, namijenjena za odbranu već zaokruženih srpskih teritorija.

Besplatnu aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.

NEMA KOMENTARA