Jedinstvena slika Moše Pijade u bilećkoj biblioteci (VIDEO)

2012

Narodna biblioteka „Vladimir Gaćinović“ u Bileći čuva jedinstvenu sliku, koju je tokom svog zatočeništva u bilećkom koncentracionom logoru naslikao akademski slikar i čuveni revolucionar Moša Pijade. Vjeruje se da je Pijada ovu sliku uradio četkicom za zube.

Tokom jedanaestomjesečnog boravka u bilećkom koncentracionom logoru 1940. godine, akademski slikar i revolucionar Moša Pijade, kao ni ostali intelektualci koji su boravili u zarobljeništvu, nisu bili pasivni. Stvarali su. Tako je i nastala čuvena Pijadina slika koja se čuva u bilećkoj Narodnoj biblioteci „Vladimir Gaćinović“ a za koju se vjeruje da ju je ovaj slikar na običnoj šperploči naslikao četkicom za zube.

– Na slici je internirac, odnosno zatvorenik, odnosno komunista Isak Karaoglanović. To je njegov portret, a slika je čuvana u Zavičajnom muzeju u Bileći, koji je u vrijeme posljednjeg rata uništen, odnosno spaljen, ali smo eto prije te paljevine uspjeli ponešto da izbavimo, pa i ovu sliku koja je sad ovako otprilike najvredniji eksponat toga muzeja – objašnjava Šćepan Aleksić, direktor Narodne biblioteke „Vladimir Gaćinović“ u Bileći.

Isak Karaoglanović bio je Mošin prijatelj i saborac, komunista, a kako su pričali oni koji su ga poznavali, Moša je njegov portret naslikao vjerodostojno. Da u biblioteci nisu bili svjesni vrijednosti ove slike, ona možda danas i ne bi bila ovdje, jer su, pred početak posljednjeg rata, članovi beogradske jevrejske zajednice bili zainteresovani da je odnesu na restauraciju.

– Nismo mogli da je damo. U stvari, dali smo da je fotografišu. Oni su govorili da bi je odnijeli da je restauriraju. Nije bilo, po meni, nikakve potrebe za restauracijom. To je eksponat Bileće, jer po mome dubokome ubjeđenju i to je Bileća, i to je istorija Bileće i treba da se čuva u Bileći – ističe Aleksić

O materijalnoj vrijednosti ove slike teško je govoriti. Niko još uvijek nije procijenio njenu vrijednost, ali čini se da je malo i onih koji su svjesni njenog umjetničkog i istorijskog značaja.

– Za Bileću i za širu javnost svakako je vrijedna, a što vrijeme bude odmicalo, biće, vjerujem, još i vrednija, jer slika nije samo slika. Ova slika je takođe i istorija, bez obzira koliko se mi odricali tog dijela istorije. To je naša prošlost, to je naša istorija i ona, dakle, ima i umjetničku i istorijsku vrijednost – kaže Aleksić.

Među 81 zarobljenikom, osim Moše Pijade, u bilećkom logoru boravili su i Kosta Stamenković, Ivo Lola Ribar i Ivan Milutinović. Svi članovi Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije.

– Uglavnom su to bili intelektualci. Moša Pijade je bio akademski slikar, ali osim njega u logor su bili još akademski slikari braća Baruh, kao i Đorđe Andrejević Kun. Uz to, bilo je tu mnogo ljudi koji su kasnije bili na vlasti poslije Drugog svjetskog rata – ističe Aleksić.

Među njima je bio i Milan Apih, učitelj iz Celja, autor čuvene pjesme „Bilećanka“ koja je takođe nastala u bilećkom logoru. Vjeruje se da je Apih ovu pjesmu ispjevao za samo jednu noć.

Autor: Nada Petković

Besplatnu aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.

NEMA KOMENTARA